Werknemers


De laatste honderd jaar is het werk aan verandering onderhevig geweest. Lichamelijke arbeid is enorm afgenomen en heeft plaatsgemaakt voor zittend werk. Bewegingsstimulering van werknemers is noodzakelijk om het sedentarisme tegen te gaan.

Beargumentering van het beleidsthema
 
Nederland heeft ruim 7 miljoen werknemers, die gemiddeld 60 procent van hun tijd op het werk doorbrengen.  De gezondheid van grote groepen werknemers laat te wensen over. Verschillende leefstijlelementen dragen bij aan het verbeteren van gezondheid. Bewegen is hiervan een belangrijke component en bovendien een die goed te 'verkopen' is omdat het de enige is die je méér mag doen. Minder roken, minder drinken, minder eten, minder stress maar méér bewegen!
 
Er is inmiddels voldoende onderzoek verricht dat aantoont dat bewegen, en vooral intensief bewegen, een gunstig effect heeft op de gezondheid en op relevante bedrijfsgebonden variabelen, zoals een reductie van het ziekteverzuim, verhoging van de productiviteit en werkgerelateerde klachten (TNO, Profiel Arbeid en gezondheid 2005).

Cijfers wijzen uit dat vooral zittende werknemers en laaggeschoolde werknemers met eenzijdige beroepshandelingen minder bewegen dan andere werknemers. Beide groepen lopen ook rond binnen de gemeentelijke overheid. Voldoende reden dus om de kennis die gemeenten en hun ondersteuners hebben op het gebied van beweegstimulering ook voor de eigen werknemers in te zetten. Maar ook voor de in een gemeente gevestigde bedrijven met veel werknemers die in de betreffende gemeente werken!
Toekomstvisie
 
Trends:
  • werknemers worden steeds meer doelgroep voor het stimuleren van gezondheidsbevordering (zie diverse overheidsnota's, waaronder recentelijk de Preventienota);
  • werknemers uit diverse branches en beroepstakken (administratieve functies, beleidvoerende en hogere leidinggevende functies, banken, verzekeraars, onderwijsinstellingen, papierindustrie/drukkerijen/uitgeverijen, automatiseringsbranche en vervoer/transportbranche) bewegen minder en/of hebben meer overgewicht dan gemiddeld (Trendrapport Bewegen en gezondheid, TNO);
  • door de vergrijzing wordt de inzetbaarheid van oudere werknemers steeds belangrijker. Slechts 9 procent van alle bedrijven voert hier beleid op (Berenschot, Ken- en stuurgetallen personeelsmanagement 2007/2008).

 

Doelstelling van beleidsthema
 
Het stimuleren van bewegen op de werkvloer heeft een positief gezondheidseffect op werknemers. Doelstelling is dat meer werknemers voldoen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen en dat minder werknemers inactief zijn. 
 
Gemeenten kunnen hier een actieve rol in spelen door allereerst hun eigen medewerkers te stimuleren meer te gaan bewegen, mede door gebruik te maken van de hieronder genoemde interventies onder het kopje ‘activiteiten en middelen’.
 
Ook kan de gemeente een rol spelen in het beïnvloeden van de fysieke omgeving van bedrijven. Door zorg te dragen voor een aantrekkelijke omgeving en goede sportfaciliteiten, wordt bijgedragen aan het stimuleren van meer bewegen. 

 
 
Resultaten
 
  • Meer werknemers voldoen aan de NNGB: het percentage van 57,4% in 2005 stijgt in 2010 naar minimaal 65%;
  • Het aantal bedrijven met beweegbeleid stijgt van 14% in 2003 en 32% in 2007 naar 45% in 2010;
  • Bij zowel werkgevers als werknemers is het bewustzijn vergroot van het belang van een gezonde en actieve leefstijl (gezonde voeding en voldoende bewegen);
  • De 4 beweeginterventies die NISB heeft aangewezen als kansrijk (lunchwandelen, fietsen naar het werk, bedrijfssport en COACH), worden bij meer bedrijven;
  • Het verminderen van overgewicht bij werknemers;
  • Het percentage lichamelijk inactieve werkenden is maximaal 7%;
  • Het terugdringen van het ziekteverzuim bij bedrijven als gevolg van een ongezonde leefstijl.
Activiteiten en middelen
 
 Kansrijke NISB interventies:
 

Overige interventies:

  • Beweegmaatje (website om contact te leggen met mensen om samen te gaan sporten/bewegen): www.beweegmaatje.nl;
  • Start 2 Run (kennismakingsprogramma met de diverse facetten van de loopsport met als doel mensen op een verantwoorde en gezonde wijze in beweging te brengen): www.starttorun.nl;
  • Veilige loop- en wandelroutes: www.hartstichting.nl en www.knau.nl.
 
Ondersteuning is te verkrijgen bij NISB (www.30minutenbewegen.nl/werk) en provinciale sportraden alsmede TNO (www.tno.nl/bewegen).


Monitoring en evaluatie
 
Om te weten of de investeringen het gewenste resultaat hebben gehad, is een evaluatie van groot belang. Er zijn meerder manieren om dit aan te pakken.
 
Zelf doen
TNO heeft een webbased vragenlijst ontwikkeld waarmee bedrijven zelf het ingevoerde beweegprogramma kunnen laten evalueren door hun medewerkers. Na het aanmaken van een bedrijfsprofiel worden medewerkers uitgenodigd deel te nemen aan een korte online vragenlijst. Indien minimaal 20 werknemers de vragenlijst invullen, wordt automatisch een bedrijfsrapportage gegenereerd.

Monitoringsysteem
Met de TNO-leefstijlscan kunnen medewerkers periodiek online vragen beantwoorden over hun gezondheid en leefstijl. Terwijl de medewerkers van een bedrijf persoonlijke terugkoppeling krijgen op basis van de ingevulde antwoorden, krijgt het bedrijf inzicht in welke mate men er in slaagt de medewerkers tot een gezondere leefstijl te stimuleren. Doordat het systeem geautomatiseerd is en relatief weinig tijd in beslag neemt, zijn de kosten relatief laag.

Verzuimreductie
TNO kan ook nagaan wat het effect is van het ingevoerde beweeg- of leefstijlprogramma op het ziekteverzuim bij een organisatie. Hiervan wordt een kostenbaten analyse gemaakt.

Zie: http://www.30minutenbewegen.nl/page/1562/instrumenten en klik op 'Evaluatie'.

 
 

Handige tips
 
  • Laagdrempelige beweegvormen (bv lunchwandelen, fietsen naar het werk) sluiten het best aan bij het stimuleren van in- en semi-actieve werknemers;
  • Maak gebruik van de multi-layerstrategie: richt je op beleid, professionals én de einddoelgroep zelf;
  • Bied een mix van interventies aan en doe dit aan de hand van een goede behoeftepeiling;
  • Beïnvloed de sociale (bv voorbeeldgedrag leidinggevenden) en fysieke omgeving (stimuleren trap ipv lift) van werknemers;
  • Benader inactieven vanuit een community-aanpak en maak gebruik van counselingsmethoden.


Inspirerende voorbeeldprojecten
 
Voorbeeldprojecten (actieve begeleiding vanuit NISB liep tot mei 2008, nu loopt een monitoring en evaluatietraject):
 

 

Mogelijke samenwerkingspartners
 
  • NISB;
  • TNO;
  • Provinciale sportraden;
  • Fietsen Scoort: COS Zeeland;
  • Nationale Fietsprojecten;
  • Bedrijfssport: Stichting Sport en Zaken;
  • Coachmethode.

 

Interessante links en relevante literatuur
 
Links:
 
Op de website: http://www.30minutenbewegen.nl/page/1504/Onderzoek_&_Publicaties zijn relevante onderzoeken en publicaties over beweegstimulering op het werk te vinden.